پیشینه تحقیق تعهد سازمانی

تعهد از زمرۀ واژههایی است که تعاریف زیادی بر آن از دیدگاههای مختلف ارائه شده است. مفاهیم متعددی مانند وجدان کاری-اخلاق کاری-رغبت-مسئولیت پذیری و... که با وجود داشتن تفاوتهای مفهومی، معادل با تعهد مورد استفاده قرار میگیرد.به عبارتی، مانند خیلی از مفاهیم روانشناختی سازمانی، تعهد نیز به شیوههای متفاوتی تعریف و با ابعاد و مقیاسهای گوناگونی اندازهگیری شده است.

«رایلی و کادول^{^[1]}» تعهد را به عوامل و انگیزههای درونی و برونی شغل تقسیم میکند؛ و «سامرز^{^[2]}» تعهد مؤثر را نوعی وابستگی و انضمام به سازمان میداند که به صورت پذیرش ارزشهای سازمان و تمایل به باقیماندن در سازمان تظاهر مینماید. «بلانچارد و هرسی^{^[3]}» تعهدات مدیر موفق را مجموعۀ اقداماتی میدانند که در مورد هر یک از موارد زیر انجام میرسد:

ü تعهد نسبت به مشتری^{^[4]}

ü تعهد نسبت به سازمان^{^[5]}

ü تعهد نسبت به خویشتن^{^[6]}

ü تعهد نسبت به مردم^{^[7]}

ü تعهد نسبت به وظیفه^{^[8]}

بدین ترتیب، نامبردگان تعهدات مدیر موفق را در مدار پنج گانه ای تحلیل میکنند. با توجه به اینکه در تعریف وجدان کاری این مفهوم به صورت احساس تعهد درونی تعریف شد، ارتباط بین مفهوم وجدان کاری و تعهد روشن میشود؛ به این ترتیب که وجدان کاری، تعهد را به همراه دارد ولی داشتن تعهد، الزاماً به مفهوم داشتن وجدان کاری نیست. به بیان دیگر، حوزه و دامنۀ تعهد، متفاوت است و میزان آن بستگی به نوع نگرش نسبت به مسئله تعهد دارد (بختیاری، ش 42-41).

پورتر و همکارانش[9] (1974) تعهد سازمانی را پذیرش ارزشهای سازمان و درگیر شدن در سازمان تعریف میکنند و معیارهای اندازهگیری آن را شامل انگیزه، تمایل برای ادامه کار و پذیرش ارزشهای سازمان میدانند.

چاتمن و اورایلی (1968) تعهد سازمانی را به معنی حمایت و پیوستگی عاطفی با اهداف و ارزشهای یک سازمان، به خاطر خود سازمان و دور از ارزشهای ابزاری آن «وسیله ای برای دستیابی به اهداف دیگر» تعریف میکنند (رنجبریان، 1385).

تعهد سازمانی عبارت از نگرشهای مثبت یا منفی افراد نسبت به کل سازمان و نه شغلی که در آن مشغول بهکارند. در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد و از طریق آن سازمان خود را مورد شناسایی قرار میدهد (استرون، 1377).

شهید مطهری (1368) درباره تعهد چنین میگوید: تعهد به معنی پایبندی به اصول و فلسفه یا قراردادهایی است که انسان به آنها معتقد است و پایدار به آنها است. فرد متعهد کسی است که به تعهد و پیمان خود وفادار باشد و اهدافی را به خاطر آنها و برای پیمان بسته است، صیانت کند.

بیکر معتقد است که تعهد عبارت است از پیوستن به سازمان و انجام شغل بر حسب سه جزء:

اطاعت و پیروی یا سازگاری و همنوایی با سازمان از طریق مکانیزمهای پاداش و تنبیه؛

احساس هویت و شناسایی یا تمایل به تعلق خاطر و وابستگی؛

درونی کردن یا تجانس ارزشهای فرد با اهداف و ارزشهای سازمان.

شلدون تعهد سازمانی را چنین تعریف میکند: نگرش یا جهتگیری که هویت فرد را به سازمان مرتبط یا وابسته میکند. کانتر تعهد سازمانی را تمایل عاملان اجتماعی به اعطای نیرو و وفاداری خویش به سیستمهای اجتماعی میداند. به عقیده سالانسیک، تعهد حالتی است در انسان که در آن فرد با اعمال خود و از طریق این اعمال اعتقاد مییابد که به فعالیتها تداوم بخشد و مشارکت مؤثر خویش را در انجام آنها حفظ کند.

به نظر لوتانز و شاو^{^[10]}(1992)، تعهد سازمانی به عنوان یک نگرش اغلب اینگونه تعریف شده است: تمایل قوی به ماندن در سازمان، تمایل به اعمال تلاش فوقالعاده برای سازمان و اعتقاد قوی به پذیرش ارزشها و اهداف.

پورتر و همکارانش اظهار میدارند که تعهد سازمانی حداقل به وسیلۀ سه مؤلفه، مشخص و تعریف شود:

اعتقاد راسخ به اهداف سازمان و پذیرش آنها؛

تمایل به تلاش بیشتر در راه تحقق اهداف سازمانی؛

تمایل شدید به باقیماندن و حفظ عضویت خویش در آن سازمان (پورتر و همکاران، 1974).

کوهن «تعهد» را به منزلۀ احساس تعلق قوی و مؤثر، دارای سه بعد در نظر گرفت: هویتیابی، پیوستگی و وابستگی اخلاقی. او مینویسد که هویتیابی و پیوستگی مؤلفههای اول و سوم پورتر و همکارانش را منعکس میسازد درحالیکه وابستگی اخلاقی عبارت است از درونی کردن نقشهایی از سازمان که احساس علاقه و توجه فرد را به سازمان بروز میدهد.

[1] . O’Rrielly and Caldwell

[2] . Samers

[3] . Blanchard and Hersey

[4] .Commitment to the Customer

[5] . Commitment to the organization

[6] . Commitment to self

[7] . Commitment to people

[8] . Commitment to task

[9]. Porter et al

[10] . Lotanze & Shaw

مبلغ قابل پرداخت 17,000 تومان