مبانی نظری الگوهای ارتباطات خانواده

خانواده يک تجربه جهاني است و در هر فرهنگي يافت ميشود. با مطرح شدن واژه خانواده تلاش جهت يک تعريف جامع و کاربردي از آن آغاز شده است. با هم بودن، ازدواج، فرزندپروري، سبک زندگي، سکونت دائم مفاهيمي هستند که در تعاريف مختلف آمدهاند.

به اعتقاد نولر^{^[1]} و فيتزپاتريک (1993،به نقل از ولتي، 2003) خانواده معمولاً با استفاده از سه مقوله تعريف ميشود: ساختار^{^[2]} ، وظيفهمداري^{^[3]} و فرايندهاي تبادلي^{^[4]} در تعريف ساختاري به سلسله مراتب اعضاي خانواده از لحاظ قانوني و زيست شناختي با توجه به جنس و سن توجه ميشود. در تعريف وظيفهمداري تمرکز بر نيازهاي رواني اجتماعي خانواده است. بطورمثال در اين مقوله يک خانواده خوب خانوادهاي است که پاسخگوي جامعهپذيري فرزندانش باشد.

فرايندهاي تبادلي بر احساسات و پاسخگويي دوجانبه اعضا به يکديگر تأکيد دارد و خانواده مطلوب در اين تعريف به عنوان يک گروه صميمي و داراي حس يکي بودن و هويت گروهي معرفي ميشود.

با اين وجود در زمينه تعريف خانواده، در بعضي از تحقيقات علمي پيشروي تدريجي از تعاريف ساختاري به تعاريف کارکرد محور مشهور است(نولر و فيتزپاتريک، 1993، به نقل از ولتي، 2003)

تئوري سيستمهاي خانوادگي، خانواده را به صورت سيستمي درنظر ميگيرد. در نگاه سيستمي به خانواده، هر بخش بر بخشهاي ديگر تأثير گذاشته و ازآنها تأثير ميپذيرد. (کلين^{^[5]} و وايت^{^[6]}، 1996، به نقل از سيگلمن^{^[7]} و شيفر^{^[8]} ، 1999).

برونفنبرنر^{^[9]} در رويکرد بومشناختي خود (1979، 1995،به نقل از سيگلمن و شيفر، 1999) خانواده را سيستمي در نظر ميگيرد که درون سيستمهاي اجتماعي بزرگتر همچون محله، جامعه، خرده فرهنگ و فرهنگهاي وسيعتر قرار گرفته و از آن تأثير ميپذيرد.

بسياري از متخصصان، به جاي معرفي خانواده به عنوان يک سيستم يا گروه پردازش اطلاعات يا فرصتي براي مبادله اجتماعي بين اعضاي آن، خانواده را به عنوان نوعي ارتباط و گفتوشنود معرفي ميکنند (فيتزپاتريک، 2004). واتزلاويک^{^[10]}، بيوين^{^[11]} و جکسون^{^[12]} (1967، به نقل از کلارک و شيلدز، 1997) خانواده را سيستمي قانونگذار تعريف ميکنند که اعضاي آن به طور مداوم در حال تعريف مجدد ماهيت روابط خود بر مبناي الگوي ارتباطشان هستند.

[1]-Noller

[2]-Structure

[3]-Task orientation

[4]-Transactional process

[5]- Klein

[6]- White

[7]-Sigelman

[8]-Dhaffer

[9]-Bronfenbernner

[10]-Watzlawick

[11]-Beavin

[12]-Kakson