مبانی نظری و پیشینه تحقیق ذهن آگاهی

واژه ی ذهن آگاهی^{^[1]} ازکلمه "ساتی"^{^[2]} که در زبا ن مقدس بوداییان^{^[3]} به معنای داشتن آگاهی، توجه ویادآوری میباشد، نشأت میگیرد (بودهی^{^[4]}، 2000).ذهن آگاهی شكلی از مراقبه^{^[5]} است كه ریشه در تعالیم و آئینهای مذهبی شرقی خصوصاً بودا دارد (اوست^{^[6]}، 2008). کارلن ولانگر^{^[7]}(2006) از ذهن آگاهی به عنوان وضعیت شناختی یاد کردند وبا صراحت بیان نمودند که بین ذهن آگاهی ومراقبه بودایی^{^[8]} تمایز وجود دارد.البته نباید منکر شباهت آنها شد.مراقبه ذهن آگاهی فقط یک نوع خاص از مراقبه بوده و سایر اعمالی چون مراقبه متمرکز که نیاز به توجه متمرکز روی یک محرک مجزا همچون یک کلمه، صدا یا شمع دارد متفاوت است(دونه،اسلاتر ولاتز^{^[9]}،2008). در آغاز قرن بیستم، ویلیام جیمز پیشبینی کرد که بودایسم تأثیر عمدهای بر روی روانشناسان غربی خواهد گذاشت. اکنون بیش از دو دهه است که پیشبینی او با علاقه روزافزون به یکپارچه سازی روانشناسی غربی و معنویت شرقی به وقوع پیوسته است و روانشناسان بسیاری به دنبال آموزههای بودایی و تکنیکهایی برای آموزش ذهن هستند (اشتاین^{^[10]}، 1996؛ لئو و مکمین^{^[11]}، 2005). علایق روانشناسان دربرگیرنده شناخت قواعد درمانی، آگاهی از محدودیتهای رویکردهای درمانی کنونی، شیفتگی کنونی جامعه غربی به شرق و گرایش جهانی به یکپارچه سازی رواندرمانی است (لئو و مکمین، 2005). نمونه ویژهای از این گرایش،یکپارچه سازی تمرینهای معنوی شرقی با درمانهای شناختی ـ رفتاری است.

ذهن آگاهی در 20 سال اخیر در زمینه پزشکی وروانشناسی دانشگاهی تغییر یافته است. ابتدا توسط کابات زین^{^[1]} در سال 1979 به عنوان برنامه ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس^{^[2]} (MBRS) درمرکز پزشکی دانشگاه ماسا چوست گسترش یافت. وامروزه به طور گستردهای مورد استفاده قرارگرفته است (بایر^{^[3]}وهمکاران،2004).با گسترش مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی تعریفهای متعددی نیز از سوی متخصصان ارائه شده است که به مواردی از آنها میپردازیم.

در بحثهای مختلف مطرح شده در مورد مراقبه وذهن آگاهی تغییر به معنی غیر خود کار سازی ساختارهای روانشناختی است که محرکهای روانشناختی را سازمان داده، محدود، انتخاب وتفسیر میکند.غیر متمرکز سازی (ظرفیت دیدن تجربه از بیرون) ودر مراقبه سنتی بوداییان به موقعیت " نظاره گر ساکت^{^[4]} " تعریف شده است (سفران وسگل^{^[5]}،1990).

[1]-KabatZin

[2]- Mindfulness Based Stress Reduction

[3]-Bayer

[4]-silentobserver

[5]-Seffran & Siegel

[1]- Mindfulness

[2] -Sati

[3]- Pali

[4]-Bodhi

[5] -Meditation

[6]-Ousth

[7]-Karln& langr